अंटार्क्टिकाचा बर्फ वेगाने वितळतोय; जगासमोर पुढील ३० ते ५० वर्षे निर्णायक!

मेलबर्न / JPN NEWS - 

हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर अंटार्क्टिकातील बर्फाच्या वितळण्याचा वेग आणि त्याचा समुद्रपातळीवर होणारा परिणाम हा संपूर्ण जगासाठी चिंतेचा विषय बनला आहे. आता Nature या आंतरराष्ट्रीय वैज्ञानिक नियतकालिकात प्रकाशित झालेल्या नव्या संशोधनाने या चिंतेला आणखी गंभीर स्वरूप दिले आहे. अंटार्क्टिकातील बर्फ वितळण्यामुळे समुद्रपातळी वाढीचा पुढील काही दशकांतील वेग तुलनेने चांगल्या प्रकारे मोजता येऊ शकतो; मात्र शतकाच्या उत्तरार्धात बर्फाच्या थरांमध्ये निर्माण होणाऱ्या गुंतागुंतीच्या प्रक्रियांमुळे अंदाज अधिक अनिश्चित होऊ शकतात, असे संशोधनातून स्पष्ट झाले आहे. 

मोनाश विद्यापीठातील डॉ. फेलिसिटी मॅककॉर्मॅक यांच्या नेतृत्वाखालील या अभ्यासात अंटार्क्टिकातील बर्फाच्या थरांच्या विविध मॉडेल्सचा अभ्यास करण्यात आला. संशोधकांच्या मते, सध्याच्या बर्फ-वितळण्याच्या स्थितीवरून पुढील काही दशके समुद्रपातळी वाढीच्या परिणामांचे नियोजन करण्यासाठी महत्त्वाची माहिती मिळू शकते.

पुढील तीन ते पाच दशके निर्णायक - 

मोनाश विद्यापीठाने या संशोधनाच्या पार्श्वभूमीवर स्पष्ट केले आहे की, पुढील ३० ते ५० वर्षांचा कालावधी अंटार्क्टिकातील बर्फाच्या नुकसानाचा अंदाज घेण्यासाठी आणि किनारपट्टीवरील समाजांना भविष्यातील समुद्रपातळी वाढीसाठी तयार करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. 

मात्र, शतकाच्या अखेरीस बर्फाच्या थरांच्या मागे हटण्यासंबंधी विविध ‘फीडबॅक’ प्रक्रिया सक्रिय होऊ शकतात. त्यामुळे अंटार्क्टिकातून समुद्रपातळी वाढीत होणाऱ्या योगदानाचा अंदाज लावणे अधिक कठीण होऊ शकते, असे Nature मधील संशोधन सांगते. 

२ मीटरपेक्षा अधिक वाढीचा धोका - 

उच्च उत्सर्जनाच्या परिस्थितीत २१०० पर्यंत जागतिक समुद्रपातळी दोन मीटरपेक्षा अधिक वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही, असा IPCC च्या अंदाजांचा संदर्भ देत मोनाश विद्यापीठाने नमूद केले आहे. अशा परिस्थितीचा किनारपट्टीवरील शहरे, बेटे, पायाभूत सुविधा आणि मानवी वस्त्यांवर मोठा परिणाम होऊ शकतो. 

अंटार्क्टिकाचा बर्फ यापूर्वीही मोठ्या प्रमाणावर कमी झाल्याचे उपग्रह आणि मॉडेलिंगच्या अभ्यासातून समोर आले आहे. १९९२ ते २०१७ या काळात अंटार्क्टिकाच्या बर्फाच्या थराने सुमारे २,७२० अब्ज टन बर्फ गमावला, ज्यामुळे जागतिक सरासरी समुद्रपातळीत सुमारे ७.६ मिलिमीटर वाढ झाली, असे Nature मधील पूर्वीच्या अभ्यासात नमूद करण्यात आले होते. 

आजची तयारीच उद्याचे नुकसान कमी करू शकते - 

समुद्रपातळी वाढीचा प्रश्न केवळ पर्यावरणापुरता मर्यादित राहणार नसून त्याचा परिणाम किनारपट्टीवरील शहरे, बंदरे, रस्ते, रेल्वे, उद्योग, घरे, शेती आणि अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतो. त्यामुळे कार्बन उत्सर्जनात मोठी कपात करण्याबरोबरच भविष्यातील समुद्रपातळी वाढ लक्षात घेऊन किनारपट्टीच्या भागांचे नियोजन, पायाभूत सुविधांचे संरक्षण आणि आपत्कालीन व्यवस्थापन मजबूत करण्याची गरज निर्माण झाली आहे.

अंटार्क्टिका आजच जगाला इशारा देत आहे -

भविष्यातील समुद्रपातळी वाढ थांबवण्याची लढाई केवळ बर्फ वितळल्यानंतर लढता येणार नाही. त्यासाठीची तयारी आणि हवामानविषयक कठोर निर्णय आजच घ्यावे लागतील. पुढील तीन ते पाच दशके ही या बदलांना समजून घेण्याची, त्यासाठी तयारी करण्याची आणि भविष्यातील नुकसान कमी करण्याची महत्त्वाची संधी असल्याचे नव्या संशोधनातून अधोरेखित झाले आहे.