फक्त कॉल-SMS वापरणाऱ्या ग्राहकांना दिलासा; TRAIकडून अधिक रिचार्ज पर्याय

नवी दिल्ली / मुंबई JPN NEWS - मोबाईलवर इंटरनेटचा वापर न करणाऱ्या किंवा कमी करणाऱ्या ग्राहकांसाठी भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाने (TRAI) महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. आता केवळ व्हॉइस कॉल आणि SMSसाठी रिचार्जचे अधिक पर्याय उपलब्ध होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. त्यामुळे ग्राहकांना गरज नसलेल्या डेटासाठी पैसे देण्याची आवश्यकता कमी होणार आहे.

TRAIने Telecom Consumer Protection (Thirteenth Amendment) Regulations, 2026 जारी केले आहेत. या नियमांनुसार दूरसंचार कंपन्यांना व्हॉइस आणि SMSसाठी स्वतंत्र Special Tariff Voucher (STV) उपलब्ध करून द्यावे लागणार आहेत.

सध्या अनेक मोबाईल रिचार्जमध्ये कॉल आणि SMSसोबत इंटरनेट डेटाही दिला जातो. मात्र, अनेक ग्राहकांना इंटरनेट डेटाची गरज नसते. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक, कमी उत्पन्न असलेले ग्राहक तसेच मोबाईलचा वापर प्रामुख्याने फोन करण्यासाठी करणाऱ्या ग्राहकांना केवळ कॉल आणि SMSचीच आवश्यकता असते. अशा ग्राहकांसाठी स्वतंत्र रिचार्जचे पर्याय उपलब्ध करून देण्यावर TRAIने भर दिला आहे.

30 दिवसांपर्यंतचे पर्याय उपलब्ध करावे लागणार - 

नवीन नियमांनुसार, एखाद्या कंपनीकडे कॉल, SMS आणि डेटा असलेला रिचार्ज 30 दिवस किंवा त्यापेक्षा कमी कालावधीसाठी उपलब्ध असेल, तर त्याच कालावधीशी संबंधित फक्त व्हॉइस आणि SMSचा रिचार्ज उपलब्ध करून द्यावा लागेल.

तसेच, महिन्याला एकाच तारखेला रिचार्जचे नूतनीकरण करता येईल, असा पर्यायही उपलब्ध करावा लागणार आहे. उदाहरणार्थ, एखाद्या ग्राहकाने महिन्याच्या 10 तारखेला रिचार्ज केले असल्यास पुढील महिन्यातही 10 तारखेला त्याचे नूतनीकरण करता येईल. एखाद्या महिन्यात ती तारीख उपलब्ध नसल्यास त्या महिन्याची शेवटची तारीख नूतनीकरणासाठी ग्राह्य धरली जाईल.

याशिवाय, 30 दिवसांपेक्षा जास्त वैधतेचा कॉल-SMS-डेटा रिचार्ज उपलब्ध असल्यास, त्याच्याशी संबंधित जास्त वैधतेचा केवळ व्हॉइस-SMS रिचार्ज देण्याचीही तरतूद करण्यात आली आहे.

ग्राहकांना काय फायदा? -

या निर्णयामुळे ग्राहकांना त्यांच्या प्रत्यक्ष वापरानुसार रिचार्ज निवडता येईल. इंटरनेट डेटा वापरत नसलेल्या ग्राहकांना डेटासाठी अतिरिक्त पैसे खर्च करण्याची गरज कमी होईल. तसेच कमी कालावधीचा रिचार्ज हवा असल्यास त्यासाठीही पर्याय उपलब्ध होणार आहेत.

TRAIच्या मते, या बदलामुळे कमी उत्पन्न असलेल्या ग्राहकांना त्यांच्या आर्थिक क्षमतेनुसार रिचार्ज निवडता येईल. ज्यांना डेटाची आवश्यकता नाही, अशा ग्राहकांसाठीही अधिक पर्याय उपलब्ध होतील.

1,132 प्रतिक्रिया मिळाल्यानंतर निर्णय - 

या बदलासाठी TRAIने 7 एप्रिल 2026 रोजी मसुदा नियमांवर सार्वजनिक सल्लामसलत सुरू केली होती. त्यावर विविध भागधारकांकडून 1,132 प्रतिक्रिया प्राप्त झाल्या. त्यानंतर 15 जून 2026 रोजी Open House Discussion घेण्यात आली. प्राप्त प्रतिक्रिया आणि स्वतःच्या विश्लेषणाच्या आधारे TRAIने आता तेराव्या दुरुस्तीचे अंतिम नियम जारी केले आहेत.

थोडक्यात, डेटा न वापरणाऱ्या ग्राहकांना आता केवळ कॉल आणि SMSसाठी त्यांच्या गरजेनुसार रिचार्ज निवडण्याचे अधिक पर्याय मिळणार आहेत.