Coronaच्या XFG व्हेरिएंटचा वाढता प्रसार; कोणती आहेत लक्षणे? WHOच्या निरीक्षणात महत्त्वाची माहिती

नवी दिल्ली / मुंबई JPN NEWS - कोरोना विषाणूचा XFG व्हेरिएंट सध्या जगभरात चर्चेत असून, जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) त्याचा Variant Under Monitoring (VUM) म्हणून मागोवा घेत आहे. XFGचा प्रसार वाढत असला तरी या व्हेरिएंटमुळे इतर सध्या प्रचलित व्हेरिएंटच्या तुलनेत अधिक गंभीर आजार किंवा मृत्यूचा धोका वाढल्याचे ठोस पुरावे सध्या उपलब्ध नाहीत. WHOच्या माहितीनुसार, सध्याच्या कोविड लसी गंभीर आजारापासून संरक्षण देत राहण्याची अपेक्षा आहे.

XFG हा SARS-CoV-2 विषाणूचा एक पुनर्संयोजित (recombinant) व्हेरिएंट असून, त्याचा पहिला नमुना जानेवारी 2025 मध्ये आढळला होता. WHOने जून 2025 मध्ये त्याला Variant Under Monitoring म्हणून वर्गीकृत केले. 2026 मध्येही XFGचा जागतिक प्रसार वाढताना दिसत असून, WHOच्या उपलब्ध आकडेवारीनुसार ऑगस्ट 2026 अखेरीस सादर झालेल्या सिक्वेन्समध्ये XFGचा वाटा सर्वाधिक होता.

XFGची कोणती लक्षणे दिसतात? - 

XFGची लागण झाल्यानंतर प्रत्येक रुग्णामध्ये एकसारखी लक्षणे दिसतीलच असे नाही. उपलब्ध वैद्यकीय निरीक्षणांमध्ये ताप, खोकला, सर्दी, घशात खवखव किंवा दुखणे, थकवा आणि अंगदुखी यांसारखी लक्षणे प्रामुख्याने आढळून आली आहेत.

महाराष्ट्रातील XFG बाधित रुग्णांच्या अभ्यासातही बहुतांश रुग्णांमध्ये आजाराची लक्षणे सौम्य स्वरूपाची असल्याचे आढळले. ताप, खोकला-सर्दी, अंगदुखी, थकवा आणि घशाचा त्रास ही त्यातील प्रमुख लक्षणे होती.

काही रुग्णांमध्ये डोकेदुखी, स्नायू किंवा सांधेदुखी तसेच इतर श्वसनविषयक त्रास दिसू शकतो. मात्र केवळ लक्षणांवरून XFGची खात्री करता येत नाही. आवश्यकतेनुसार कोविड चाचणी आणि डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.

XFG किती धोकादायक आहे? - 

XFGचा प्रसार वेगाने वाढत असला तरी तो पूर्वीच्या व्हेरिएंटपेक्षा अधिक गंभीर आजार निर्माण करतो, असे सध्या WHOच्या उपलब्ध पुराव्यांमधून दिसून आलेले नाही. WHOने XFGशी संबंधित अतिरिक्त जागतिक सार्वजनिक आरोग्य धोका कमी (Low) असल्याचे मूल्यांकन केले आहे.

WHOच्या मूल्यांकनानुसार XFGमध्ये वाढीचा वेग अधिक असण्याची शक्यता आहे. मात्र त्यातून गंभीर आजार होण्याची शक्यता वाढल्याचा पुरावा सध्या उपलब्ध नाही. त्यामुळे XFGचा प्रसार वाढत असल्याने निरीक्षण आवश्यक असले तरी नागरिकांनी घाबरून जाण्याचे कारण नाही.

जगभरात XFGचा प्रसार वाढतोय - 

WHOच्या कोविड-19 डॅशबोर्डनुसार, XFG हा सध्या जागतिक स्तरावर सर्वाधिक आढळणाऱ्या SARS-CoV-2 व्हेरिएंटपैकी एक आहे. 23 ऑगस्ट 2026 रोजी संपलेल्या आठवड्यात उपलब्ध सादर केलेल्या सिक्वेन्समध्ये XFGचा वाटा 49.2 टक्के होता. मात्र WHOने स्पष्ट केले आहे की सध्या उपलब्ध पुराव्यांनुसार XFGमुळे इतर प्रचलित व्हेरिएंटच्या तुलनेत अतिरिक्त सार्वजनिक आरोग्य धोका दिसून आलेला नाही.

महाराष्ट्रातील रुग्णांमध्येही आजार सौम्य - 

महाराष्ट्रातील XFG बाधित रुग्णांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनात बहुतांश रुग्णांमध्ये आजार सौम्य स्वरूपाचा असल्याचे आढळले. या अभ्यासात प्रयोगशाळेत XFGची पुष्टी झालेल्या 99 रुग्णांचे वैद्यकीय मूल्यमापन करण्यात आले. त्यापैकी 92.93 टक्के रुग्णांमध्ये लक्षणे आढळली; मात्र बहुतांश प्रकरणांमध्ये लक्षणे सौम्य होती. या पार्श्वभूमीवर ताप, खोकला, सर्दी, घसा दुखणे, थकवा किंवा अंगदुखी यांसारखी लक्षणे जाणवल्यास स्वतःहून निष्कर्ष काढण्याऐवजी वैद्यकीय सल्ला घेणे योग्य ठरेल.

नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी? -

कोविडची लक्षणे जाणवत असल्यास गर्दीच्या ठिकाणी जाणे टाळणे, इतरांपासून योग्य अंतर ठेवणे आणि आवश्यकतेनुसार मास्कचा वापर करणे उपयुक्त ठरू शकते. विशेषतः वृद्ध व्यक्ती, प्रतिकारशक्ती कमी असलेले नागरिक आणि इतर गंभीर आजार असलेल्या व्यक्तींनी अधिक काळजी घेणे आवश्यक आहे.

WHOच्या सध्याच्या निरीक्षणानुसार XFGवर लक्ष ठेवणे सुरू आहे; मात्र उपलब्ध पुराव्यांमध्ये त्याच्या गंभीरतेत वाढ झाल्याचे दिसत नाही. त्यामुळे नागरिकांनी घाबरून न जाता लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करणे, आवश्यक असल्यास चाचणी करणे आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार उपचार घेणे हा योग्य मार्ग आहे.